Informatie n.a.v. gebeurtenissen Meppelerstraatweg (1945)

Samuel de Korte heeft n.a.v. de gebeurtenissen van d.d. 31 maart 1945 een boek geschreven:
Executie aan de Meppelerstraatweg.

Wilhelmus van Dijk (1908)Wilhelmus van Dijk was getrouwd met Hendrica Verhoeven. Hij is geboren in Zwolle. Samen met zijn twee broers zat hij in het verzet. Bij Wilhelmus thuis waren enige tijd Amerikaanse piloten in huis. Ook lagen er uniformen en wapens verborgen. Deze werden elders ondergebracht, behalve één pistool. De Duitsers waren op zoek naar zijn broer Gerrit van Dijk, maar die konden zij niet vinden. Daarop gingen zij naar Wilhelmus van Dijk, van wie zij wisten dat die ook in de illegaliteit zat. Wilhelmus van Dijk werd opgepakt toen er bij hem thuis huiszoeking gedaan werd en het wapen werd gevonden. Een collaborateur had de leiding bij deze huiszoeking.

Hermanus Bosch (1914)
Hermanus was geboren in Kampen, maar woonde in Zwolle. Hermanus Bosch was getrouwd met Gerharda Peters. Hij behoorde tot de Knokploegen en Piet Oberman heeft enige tijd bij hem in huis gezeten. Piet Oberman was de leider van de overval op het huis van bewaring in Leeuwarden waar 51 mensen bevrijd werden. Het pistool werd in de luier van de zoon van Hermanus verstopt. Hermanus Bosch had eerder wapens in huis gehad, maar deze waren bij een verhuizing elders ondergebracht. Hermanus wilde wel graag een nieuw pistool hebben. Nadat dit geleverd was, stonden de Duitsers onverwacht voor de deur voor een huiszoeking. Hoewel zij het pistool niet konden vinden, dit had Hermanus ongezien aan Gerharda weten te geven, namen zij Hermanus Bosch wel mee naar het huis van bewaring in Zwolle.

Willem Sebel (1901)
Willem Sebel was getrouwd met Willemien Mensink. Willem Sebel was parketwachter en verleende ondersteuning aan onderduikers of werkte als koerier. Zo maakte hij lange tochten door Nederland om mensen te escorteren of om boodschappen door te geven. Door zijn beroep had hij het voordeel dat hij kon doen alsof hij ‘gevangenen’ aan het overbrengen was. Hij is opgepakt in het Dominicanenklooster in Zwolle, nadat hij gezien was in uniform door een Duitsgezinde politieman. Sebel woonde in Lutten.

Berend Jan IJzerman (1911)
Berend Jan IJzerman was getrouwd met Gerritdina Hanekamp. Hij woonde geboren in Kampen en woonde daar ook. Hij werkte in de emaillefabriek Berk. Hij hield veel van dansen. Hij deed zich voor als iemand die voor de Duitsers wilde werken via Organisation Todt, die de IJsselstelling groeven hier in de omgeving. Hij gebruikte zijn functie echter om inlichtingen voor de geallieerden te verzamelen. Op kaarten tekende hij dan in wat hij had gezien. Hij werd verraden en toen de Duitsers hem arresteerden, vonden ze ook een ingetekende kaart van de stellingen rondom Hattem op hem. Hij werkte samen met Johannes Muller.

Johannes Muller (1890)
Johannes Muller was getrouwd met Maria van Wingerden. Hij was geboren in Rotterdam en woonde in Kampen. Hij werkte samen met Berend Jan IJzerman. Hij was onderscheiden in de Orde van Oranje-Nassau, waarschijnlijk omdat hij geholpen had een dijkdoorbraak te voorkomen. Hij kwam uiteindelijk bij de marechaussee in Kampen terecht. Hij regelde dat de kaarten die Berend ingetekend had naar de geallieerden kwamen.

Over de auteur:
Ik ben Samuel de Korte, geboren op 28 januari 1994. Al vanaf jonge leeftijd had ik interesse in geschiedenis en daarom ben ik dit ook gaan studeren aan de universiteit Utrecht. Momenteel ben ik bezig met het afronden van mijn master. In mijn vrije tijd schrijf ik vaak artikelen of doe ik onderzoek.

Hoe is dit onderzoek tot stand gekomen? Hoe begon het allemaal? Het onderzoek begon nadat mijn moeder mij vertelde rond kerst 2017 dat wij een oudoom hadden die gefusilleerd was in Zwolle. Het verhaal, dat mij destijds verteld werd, was dat hij een Duitse trein had opgeblazen en daarbij was opgepakt. Als straf is hij daarvoor doodgeschoten. Een zeer spannend verhaal, dus ik wilde graag meteen meer te weten komen. Via familie kwam ik in contact met Annemarie van Dijk, een nichtje van Wilhelmus van Dijk, die informatie over hem had. Zeer spannende informatie, dus ik ben meteen aan de slag gegaan. Het verhaal wat mij verteld werd, bleek niet waar te zijn. Vandaar dus het plan om te achterhalen wat er wel gebeurd was. Aanvankelijk was het plan om een kort artikel te schrijven over Wilhelmus van Dijk. Gaandeweg groeide dat naar de familie van Dijk in de Tweede Wereldoorlog. Uiteindelijk kozen we ervoor om de executie centraal te stellen. Het artikel was ondertussen zo groot geworden dat ik een boek ervan wilde maken. Tot tweemaal toe moest ik het uitstellen, omdat er op het laatst veel informatie bij kwam. Inmiddels is dit het resultaat geworden.

De executie
Na een aanslag op de spoorbrug bij Dedemsvaart, op de spoorlijn tussen Zwolle en Meppel, werd besloten dat er vijf mannen moesten worden doodgeschoten. In het huis van bewaring werden daarom vijf namen uitgekozen, die in aanmerking kwamen voor een vergelding. Dit waren Wilhelmus van Dijk, Hermanus Bosch, Willem Sebel, Berend Jan IJzerman en Johannes Muller. Het is uitzonderlijk dat Muller en IJzerman op de lijst waren geplaatst, omdat zij eerder van de lijst voor een executie zijn afgehaald. Zij waren op de lijst voor de executie in Wierden geplaatst (29 maart 1945), zij waren van deze lijst afgehaald. Later werden zij alsnog op een lijst voor executie geplaatst, de vergelding aan de Meppelerstraatweg (31 maart 1945). De Duitser die het onderzoek deed naar Muller en IJzerman, was nog niet klaar met zijn onderzoek. Hij vervalste echter zijn slotbericht en dateerde dat twee dagen eerder zodat Muller en IJzerman doodgeschoten konden worden.

In de ochtend van 31 maart 1945 werden de mannen vroeg gewekt en opgehaald uit het huis van bewaring in Zwolle. In een bus werden zij naar de Meppelerstraatweg gebracht, tussen de bomen gezet en doodgeschoten. Verschillende mensen uit Zwolle en omstreken waren getuigen van de executie, onder andere een paard en wagen, waarbij allemaal hongertrekkers vanuit het westelijke provincies naar de noordelijke provincies trokken om eten te verzamelen, op de kar zaten. Ook kinderen waren getuigen van de executie.

Vervolgens werden met meerdere pistolen genadeschoten toegediend. Twee pistolen weigerden en één van deze wapens zou mogelijk bij Wilhelmus van Dijk vandaan kunnen komen. Nadat zij dit gedaan hebben, keren de Duitsers terug naar huis en gaan ontbijten.